\u00c7elik sekt\u00f6r\u00fcnde haddeleme, yass\u0131 \u00e7elik \u00fcretimi yapmak veya yass\u0131 \u00e7eli\u011fin kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak ve d\u00fczenli bir hale getirmek i\u00e7in yap\u0131lan prosese verilen isimdir.<\/p>\n
\u00c7elik \u00fcretimi ana hatlar\u0131 ile s\u0131ras\u0131 ile s\u0131v\u0131 \u00e7elik \u00fcretimi, d\u00f6k\u00fcm ve onu takip eden haddeleme proseslerinden olu\u015fur. So\u011fuk haddelenmi\u015f \u00e7eliklerin \u00fcretim rotas\u0131ndan bahsetmek gerekirse, d\u00f6k\u00fcm sonras\u0131nda elde edilen ve slab ad\u0131 verilen \u00e7elik bloklar haddeleme s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na kadar \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r ve merdanelerden ge\u00e7irilerek s\u0131cak haddeleme i\u015flemine tabi tutulurlar. B\u00f6ylelikle ilk ad\u0131mda s\u0131cak haddelnmi\u015f yass\u0131 \u00e7elik bobinler elde edilmi\u015f olur. Daha sonra, s\u0131cak haddelenmi\u015f \u00e7elik olarak an\u0131lan bu \u00fcr\u00fcn s\u00fclf\u00fcrik asit banyosundan ge\u00e7irilerek y\u00fczeyi hadde tufalinden ar\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
S\u0131radaki ad\u0131m olan so\u011fuk haddeleme i\u015fleminde elde edilecek nihai mamulun kullan\u0131m alan\u0131 ve beklenen mekanik \u00f6zelliklerine g\u00f6re ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda haddeleme yap\u0131l\u0131r. \u00a0So\u011fuk haddelemede malzemenin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yeniden kristalle\u015fme s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Bu proseste ama\u00e7lanan parametreler metalin sertli\u011fi ve mukavemetini art\u0131rmak, y\u00fczey kalitesini iyile\u015ftirmek ve boyut toleranslar\u0131n\u0131 minimuma indirmektir. Mukavemet art\u0131rma mekanizmas\u0131 so\u011fuk haddeleme sonucu olu\u015fan plastik deformasyon ile dislokasyonlar\u0131n hareketini k\u0131s\u0131tlamakt\u0131r. Hareket alan\u0131 k\u0131s\u0131tlanan dislokasyonlar akma ve \u00e7ekme dayan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rken malzemenin s\u00fcnekli\u011fini ve uzamas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n
So\u011fuk haddeleme i\u015flemi bir \u00e7ok hadde tezgah\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bunlar tersinir hadde ve tandem hadde olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Tersinir hadde iki y\u00f6nl\u00fc \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve her ge\u00e7i\u015fte merdaneler aras\u0131 mesafe k\u0131s\u0131larak hammadde inceltilir. Tandem hadde tezgahlar\u0131nda malzeme tek y\u00f6ne do\u011fru hareket eder ve ard\u0131\u015f\u0131k merdanelerin aras\u0131nda ge\u00e7en hammadde inceltilir.Dolay\u0131s\u0131yla tek besleme de di\u011fer y\u00f6ntemlere g\u00f6re daha b\u00fcy\u00fck miktarda incelme sa\u011flan\u0131r. Son y\u00fczey kalitesi y\u00fcksek bir mam\u00fcl elde edilir.<\/p>\n
So\u011fuk haddelenmi\u015f malzemelerin kullan\u0131m alanlar\u0131 \u00fcretilen kalitelere g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir. S\u0131vamaya uygun kaliteler beyaz e\u015fya \u00fcretiminde, havaland\u0131rma, \u0131s\u0131tma ve so\u011futma sistemlerinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Derin \u00e7ekme \u00f6zelli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra tek kat ve \u00e7ift kat emaye kaplamaya uygun olarak f\u0131r\u0131n, tencere ve tepsi gibi emaye \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan mutfak aletlerinin \u00fcretiminde de kullan\u0131lmaktad\u0131r. So\u011fuk haddelenmi\u015f \u00e7eliklere s\u0131cak dald\u0131rma galvaniz, boyama ve elektrolitik kaplama gibi i\u015flemlerde yap\u0131labilmektedir.<\/p>\n
Euronorm\u2019a g\u00f6re adland\u0131r\u0131lan \u00e7elik kalitelerine g\u00f6re so\u011fuk saclara DC01, DC03, DC04, DC05, DC06 isimleri verilmektedir. Bu kaliteler malzemenin mekanik \u00f6zelliklerinin de\u011fi\u015fimini i\u015faret etmektedir. DC01\u2019den DC06\u2019ya do\u011fru gidildik\u00e7e malzemenin akma mukavemeti d\u00fc\u015ferken kopma uzamas\u0131 artmaktad\u0131r. Yani malzeme s\u0131vama prosesine, so\u011fuk \u015fekillendirme i\u015flemlerine ve preste \u015fekillendirme proseslerine uygun hale gelmektedir.<\/p>\n
\u00d6te yandan so\u011fuk haddeleme ile emaye kaplamaya uygun olarak \u00fcretilen ve kimyasa rotasyonu farkl\u0131 olan saclar da vard\u0131r. Emaye kaplanacak \u00e7elik sac\u0131n kimyasal bile\u015fiminin kaplama kalitesine etkisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Sac i\u00e7erisinde bulunan karbon, \u00e7eli\u011fin direncini artt\u0131rma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda emaye pi\u015firme s\u0131ras\u0131nda oksidasyona u\u011framas\u0131 sonucunda gaz \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak emaye y\u00fczeyinde kabarc\u0131k olu\u015fumuna sebep olurlar. Bu nedenle emayelenecek sacda bulunan fazla miktarda karbon kabarc\u0131klara, siyah noktalara, bal\u0131k pullar\u0131na ve pi\u015fme esnas\u0131ndaki atmalara neden olurlar. Bak\u0131r da emaye kalite saclarda yap\u0131\u015fmaya olumsuz etki eden elementlerdendir. Ancak d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu saclarda nikel ayr\u0131\u015fmas\u0131na olan katk\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 % 0.15\u2019den az oranda bulunmas\u0131 yararl\u0131d\u0131r. Emaye kaplanacak metalin ergime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ve \u0131s\u0131l genle\u015fme katsay\u0131s\u0131 i\u00e7erdi\u011fi karbon miktar\u0131ndan sonraki \u00f6nemli iki parametredir. Kullan\u0131lacak taban malzemenin ergime s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 emayenin pi\u015fme s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan y\u00fcksek olmal\u0131d\u0131r. Pi\u015firme s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki genle\u015fme oran\u0131 emayeden fazla olmamal\u0131d\u0131r. Levhan\u0131n y\u00fczeyinde y\u00fczey hatalar\u0131, ya\u011f kal\u0131nt\u0131lar\u0131, cur\u00fcf par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ve hadde izleri bulunmamal\u0131d\u0131r. Emaye sac kalitelerine ve kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda inceleyebiliriz.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
| Sembol<\/td>\n | \u00c7elik Tipi<\/td>\n<\/tr>\n |
| D<\/td>\n | So\u011fuk \u015fekillendirme i\u00e7in uygun yass\u0131 mam\u00fcl<\/td>\n<\/tr>\n |
| C<\/td>\n | So\u011fuk haddelenmi\u015f<\/td>\n<\/tr>\n |
| 01,03,04,05,06<\/td>\n | \u015eekillendirme miktar\u0131<\/td>\n<\/tr>\n |
| EK<\/td>\n | Konvansiyonel Emaye<\/td>\n<\/tr>\n |
| ED<\/td>\n | Do\u011frudan Emaye<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n EK konvansiyonel tek veya \u00e7ift kat emayelemeye uygunlu\u011fu temsil ederken; ED kaliteler direkt emayelemeye uygundur. DC k\u0131saltmas\u0131 so\u011fuk haddelenmi\u015f ve so\u011fuk \u015fekillendirilmi\u015f yass\u0131 mamul\u00fc temsil eder. Emaye kaplama prosesi \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r. Bunlar iki kat iki pi\u015firim, iki kat tek pi\u015firim ve tek kat tek pi\u015firimdir.<\/p>\n \u0130ki kat iki pi\u015firim prosesinde i\u00e7erisinde tutunmay\u0131 destekleyen katk\u0131lar\u0131n bulundu\u011fu astar kat ilk tabaka, estetik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc sa\u011flayan \u00fcst kat da ikinci tabaka olarak uygulan\u0131r.<\/p>\n \u0130ki kat tek pi\u015firim prosesinin ise iki kat iki pi\u015firimden fark\u0131, astar kat\u0131n pi\u015firilmeden yaln\u0131zca kurutularak sert k\u0131vama gelmesinden sonra ikinci kat\u0131n uygulanmas\u0131 ve her iki kat\u0131n ayn\u0131 anda pi\u015firilmesidir.<\/p>\n Genellikle d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc \u00f6nemli olan par\u00e7alar i\u00e7in kullan\u0131lan konvansiyonel emayelemede, iki kat emaye ve iki pi\u015firme i\u015flemi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in y\u00fcksek maliyetler ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir. Do\u011frudan \u00fcst kat emayelemede(tek kat tek pi\u015firim), astar kat kullan\u0131lmayarak sadece \u00fcst kat emaye, do\u011frudan altl\u0131k malzeme \u00fczerine kaplanmakta ve tek pi\u015firme i\u015flemi yap\u0131lmaktad\u0131r Astar kat olmad\u0131\u011f\u0131ndan, kaplaman\u0131n taban malzemeye yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 artt\u0131racak katk\u0131lar\u0131n emaye bile\u015fiminde olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n |